Aşamalı yardım alanyazında hem bir öğretim stratejisi (Wolery, Ault ve Doyle, 1992) hem de silikleştirme sürecini  ifade etmektedir. Bir öğretim stratejisini anlattığında “aşamalı yardımla öğretim” olarak, silikleştirme sürecini ifade ederken ise “aşamalı yardım” olarak ifade edildiği görülmektedir. Aşamalı yardım (graduated guidence),öğretim esnasında kullanılmakta olan fiziksel ipucunun zamanla yoğunluğunun ve türünün silikleştirilerek, bireyin bağımsızlaşmasının sağlandığı bir silikleştirme sürecini ifade etmektedir. Özellikle ağır düzeyde yetersizliği olan ve/veya otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda yeni bir becerinin öğretiminde fiziksel ipucundan sıkça yararlanıldığı bilinmektedir (Lovaas,2003; Keenan, 2006). Kullanılan fiziksel ipuçları çocuğun doğru tepkisini artırmakla birlikte uzun süre kullanıldığında ipucuna bağımlılığa neden olabilmektedir.

Aşamalı yardım, kullanılmakta olan fiziksel ipucunun verildiği noktanın ve yoğunluğunun değiştirilerek zaman içinde azaltmasını sağlamaktadır. Örneğin “Arabayı it.” hedef uyaranı verildiğinde, öğrencinin önünde bulunan arabayı en az iki kez ileri ve geri itmesini çalışıldığı bir amaç olduğunu varsayalım. Öğretmen öğretimin başında öğrenciye hedef uyaranı verdikten (“Arabayı it.” demek) sonra, öğrencinin elini tamamen kavrayacak şekilde üzerinden tutarak (tam fiziksel ipucu), eli öğrencinin elinin üzerindeyken arabayı iki kez ileri-geri itiyor olsun. Öğretmen gözlemleri ve tutmakta olduğu kayıtlar ışığında birkaç gün sonra beceriyi çalışırken yine öğrenciye hedef uyaranı verip bu kez öğrencinin elinin üzerinden değil bileğinden tutarak (tam fiziksel ipucu) arabayı ileri-geri itmesini sağlayabilir. Öğrenci bu süreçte doğru tepki verirse, öğretmen sonraki öğretim denemelerinde artık öğrencinin bileğinden dokunarak (kısmı fiziksel ipucu) ipucunu sunmaya devam edebilir. Ancak öğrenci bileğinden dokunarak ipucu verildiğinde hatalı tepki verirse (arabayı ileri-geri itmezse), öğretmen yeniden öğrencinin elini tamamen kavrayarak (tam fiziksel ipucu) öğretim denemelerini sunmaya devam eder. Öğrenci bileğinden tutularak verilen ipucuyla doğru tepki verdiğinde, öğretime bir süre daha bileğinden dokunarak ipucu verilerek devam edilir. Öğretmenin gözlemleri ve tutmuş olduğu kayıtlar doğrultusunda öğretmen bir süre sonra, öğrencinin bileği yerine dirseğine dokunarak ipucu vermeye başlar. Öğrenci dirseğine dokunularak ipucu verildiğinde doğru tepki verirse (arabayı ileri-geri iterse), öğretmen öğrencinin dirseğine dokunarak ipucu vermeye devam eder. Bu süreç, öğrencinin omzundan ipucunu verme (kısmı fiziksel ipucu), arabayı işaret ederek gösterme (jestsel ipucu), öğretmenin elleri öğrencinin ellerine temas etmeden hazır ol konumunda bekleme (gölge ipucu) şeklinde devam eder. Bu sayede öğretmen ipuçlarını silikleştirerek öğrencinin bağımsız şekilde istenilen tepkiyi verir hale gelmesini sağlamış olur (Loovas, 2003; Fazzio ve Martin, 2007).

Aşamalı yardımın diğer ipucu silikleştirme stratejilerine kıyasla en önemli farkı ve özelliği, aynı öğretim oturumu içerisinde öğretmenin tercihine göre farklı düzeyde ipuçlarının kullanılmasına izin veriyor olmasıdır. Bu durum tecrübeli bir öğretmen için üstünlük olarak görülürken, tecrübesiz öğretmenler için ipucunu geç ya da erken silikleştirme gibi sorunlar yaşatabilmektedir. Gerek tecrübeli gerekse tecrübesiz öğretmenlerin özelikle özel gereksinimli çocuklar ile çalışırken bilmeleri gereken önemli bir strateji olduğu unutulmamalıdır (Fazzio ve Martin, 2010).

Bilgi paylaştıkça çoğalır...