Ayrık Denemelerle Öğretim

Ayrık denemelerle öğretim otistik özellikler gösteren çocuklar ile çalışırken kullanılan etkili bilimsel dayanaklı uygulamalar arasında önemli bir yer tutmaktadır. Ayrık denemelerle öğretimin otistik özellikler gösteren çocuklar ile çalışılırken pek çok becerinin öğretilmesinde etkili olduğu bilinmektedir. Taklit becerileri, eşleme, alıcı ve ifade edici dil, iletişim, sosyal beceri öğretimi gibi pek çok konuda bu tekniğin kullanıldığı ve etkili olduğu rapor edilmektedir.

Bildiğiniz üzere bu çalışmada size ayrık denemeler ile öğretim sunma tekniğini nasıl kullanacağınız uygulamalı olarak öğretilecektir. Ayrık denemelerle öğretime geçmeden önce bilmeniz gereken bazı konula hakkında size bilgi verilecektir.

Hedef Uyaran: Bu bileşenin üzerindeki önceki bölümlerde daha önceden de durulmuştu. Hedef uyaran karşımızdaki bireye kendisinden ne yapması beklendiğini ona ifade etmek amacı ile söylenen sözle ifade ya da durum u anlatıyordu. Örneğin “kırmızı olanı göster, bu nedir” gibi sözle ifadeler ya da masanın kurulması eyleminin yemek yeme için hedef uyaran olması gibi.

İpucu: Hedef uyaran verildikten sonra öğrenciden beklenen tepkinin doğru olarak alınması amacıyla öğrenciye sağlanan planlanmış yardıma verilen isimdi. İpucu türlerini önceki bölümlerde görmüştük. Ama hatırlayacak olursak;  tam fiziksel, kısmi fiziksel, jestsel, sözel, model, görsel gibi türleri bulunmaktaydı. İpucu kullanılırken zaman içerisinde bu ipuçlarının azaltılması ve silikleştirilmesi gerekmekteydi.

Öğrencinin Tepkisi: Öğrenci kendisine hedef uyaran sunulup ipucu verildikten sonra tepkide bulunacaktır. Öğrencinin tepkisi farklı şekillerde olabilmektedir. Hangi öğrenci tepkisine nasıl karşılık verileceğine ilişkin önceki kısımlarda verilen bilgilere bakmamız yararlı olacaktır. Öğrenci bize doğru tepki verebilir veya yanlış tepki verebilir. Bazen ise öğrenci herhangi bir tepkide bulunmaya bilir. Bizim için istendik olan öğrenci tepkisi doğru tepkide bulunmasıdır.

Öğrenci tepkisine verilen karşılık ( sonuçlar): Öğrenci bir tepki verdikten sonra öğrencinin vermiş olduğu tepkiye göre önceden alınmış bir kara göre bir karşılık verileceğinden daha önce bahsetmiştik. Örneğin öğrencinin doğru tepkinin pekiştirilmesi, yanlış tepkisinde hatasının düzeltilmesi ve tepkide bulunmadığında ise denemenin yeniden tekrar edilmesi buna örnek verilebilir.

Deneme Nedir?

Bahsetmiş odluğumuz bu dört bileşenin sırası ile bir araya gelmesi ile oluşan öğretim parçasına deneme ismi verilmektedir. Başka bir deyişle bir hedef uyaranın verilmesi sonrasında belirlenmiş olan bir ipucu sunulur. İpucunun sunumu ile öğrenci bir tepkide bulunur. Öğrencinin tepkisine ise uygulamacı daha önceden karar vermiş olduğu şekilde bir sonucu uygular.

Örnek verecek olur isek Öğretmen çocuğa önündeki nesnelerden arabayı olanı göstermesi için “arabayı göster” diyerek bir hedef uyaran sunar. Hedef uyaranı sunduktan sonra işaret parmağı ile arabaya dokunarak (jestsel ipucu) öğrenciye ipucu verir. Öğrenci uygulamacının ipucusundan sonra doğru veya yanlış bir tepki verir. Varsayalım ki doğru tepki vermiş olsun. Uygulamacı doğru verilen tepkilerin pekiştirilmesine daha önceden karar vermiştir. Öğrencinin doğru tepkisini pekiştirerek bir sonuç uygulamış olur. İşte bu sürecin tamamına da bir öğretim denemesi ismi verilir.

AYRIK DENEMELERLE ÖĞRETİM

Ayrık denemelerle öğretim az önce bahsetmiş olduğumuz denemelerin üst üste binmesi ve defalarca tekrarlanması ile öğretim sunulmasını sağlayan bir öğretim yöntemidir. Otistik özellikler gösteren çocuklara öğretim sunmada kullanılan en etkili birkaç yöntem arasında yer almaktadır. Ayrık denemeler ile öğretimin bileşenlerinin neler olduğuna bakacak olur isek “deneme” ismini vermiş olduğumuz birimin bütün bileşenlerini içermekte olduğunu görüşürüz. Buna ek olarak ise denemeler arası süre ve yeni bir denemeye geçilmesini gösterebiliriz.

Ayrık denemeler ile öğretimin bileşenlerine bir göz atacak olur isek;

  1. Hedef Uyaran
  2. İpucu
  3. Öğrenci tepkisi
  4. Sonuç
  5. Denemeler arası süre
  6. Yeni denemeye geçiş

Ayrık denemelerle öğretimde karşılaştığımız yeni bileşenlerden birisi denemeler arası süre ve yeni denemeye geçilmesidir. Bir denemenin nelerden oluştuğunu daha önceki kısımda görmüştük. Şimdi yeni eklenen bu iki bileşeni kısa açıklayalım.

Denemeler Arası Süre:   Bir denemenin (H. uyaran, İpucu, Tepki, Sonuç) son bileşeni olan sonuç uygulandıktan ve deneme sona erdikten sonra ayrık denemeler ile öğretim de yeni bir denemeye geçilmektedir. Ayrık denemelerle öğretimi başka yöntemlerden ayıran en önemli özelliklerden birisi üst üste 10-15 denemenin gerçekleştirilmesidir. Bir deneme sonlandırılıp yeni bir denemeye başlamadan önce bir süre beklenmelidir. Bu bekleme süresine denemeler arası süre ismi verilir. Bu süre genellikle 3-5 saniye olmaktadır. Bu süre içerisinde hem öğrenci eğer almış ise pekiştirecini tüketmekte, öğretmen bir sonraki deneme için hazırlık yapma fırsatı bulmakta, aynı zamanda da denemeye ilişkin tepkinin kaydına zaman sağlayabilmektedir. Bahsedilen bu süre bittikten sonrada yeni bir denemeye geçilerek süreç devam edecektir.

Yeni bir denemeye geçiş: Ayrık denemelerle öğretim de denemeler arası süre dolduktan sonra yeni bir öğretim denemesine geçilmektedir. Yeni bir denemenin başlangıcı artık bildiğimiz üzere hedef uyaran ile olmaktadır. Denemeler arası süre dolduktan sonra hedef uyaran yeniden sunulur ve yeni bir deneme başlatılır. Bu denemede de yine ipucu, öğrenci tepkisi ve sonuç uygulanarak deneme sona erdirilir. Denemenin sona ermesi ile yine de 3-5 saniye denemeler arası bir süre verilir ve bir sonraki denemeye geçilir. Bu işlem daha önceden kararlaştırılan sayıda ( Örnğ, 10-15) deneme gerçekleştirilene kadar devam eder.

Ayrık Denemeler Öğretim Örnek Video

 

Bilgi paylaştıkça çoğalır...

Cevap Yaz

Fimler
Kitaplar
MateryallerİletişimEkibimizKayıt OlmaGiriş